Kernpunten van een FabLab 2
In de afgelopen tijd hebben we weer veel overlegd met verschillende instanties over het opstarten van een FabLab netwerk in Nederland. Het is ontzettend fijn om dan steeds meer mensen enthousiast te zien worden en zeker waar dat leidt tot concrete plannen. Het FabLab concept inspireert. Soms wordt gaat het enthousiasme aan de haal met het oorspronkelijke idee en onstaan plannen die niet meer binnen het FabLab concept vallen. Daarom hier nog eens duidelijk de kernpunten.
Allereerst de machines. Er bestaat een basisset van machines die in elk FabLab gebruikt wordt. Dit is wenselijk omdat alleen zo een wereldwijd platform ontstaat voor de ontwikkeling van open source hardware. De wereldwijde uitwisseling van kennis en ideeen is een belangrijk onderdeel van het FabLab idee. Natuurlijk kan de basisset uitgebreid worden, in de vorm van bijvoorbeeld een sublimatie-installatie of een 3D printer, maar de FabLab basisset kan niet ontbreken.
Ten tweede de exploitatievorm. Is het mogelijk binnen het FabLab concept om toegangsgeld te vragen om het zo commercieel rendabel te maken? Natuurlijk is het belangrijk om te bekijken op welke manier FabLabs rendabel gemaakt kunnen worden, maar laagdrempelige toegang is ook een zeer essentieel uitgangspunt van het FabLab concept. Neil Gershenfeld heeft ons bevestigd dat een model waarbij toegangsgeld gevraagd wordt geen deel uit kan maken van het wereldwijde MIT FabLab netwerk. Wel zijn er andere manieren te bedenken om inkomsten te krijgen: sponsoring, workshops voor het bedrijfsleven, vouchers voor begeleiding van een expert in het FabLab zijn allemaal mogelijk. Maar een FabLab moet in principe voor een willekeurige voorbijganger op straat gratis toegankelijk zijn.
Natuurlijk staat het eenieder vrij een creatieve werkplaats te beginnen voor welke doelgroep dan ook. Hierbij kan men zelf uitzoeken welke machines gebruikt worden, kan men geld vragen voor gebruik etc. etc. Maar een FabLab zal het dan niet zijn.
Afgezien van deze basisuitgangspunten is er natuurlijk nog veel uit te zoeken over hoe FabLabs het beste in Nederland ingezet kunnen worden. Onderzoek naar een haalbaar creatief business model hoort daar zeker bij, maar ook de plaats van een FabLab in de maatschappij, in het onderwijs en in het bedrijfsleven. Ons idee is dat dat onderzoek pas echt gedaan kan worden als er een eerste FabLab in Nederland is. En we nodigen iedereen uit om daar dan met ons van gedachten over te wisselen.
Betekent dit dat de beloftes van Texel, Limburg en Utrecht voorlopig niet meer dan dat (beloftes) blijven?
Ik kan me goed voorstellen dat er vanuit de externe partijen weinig behoefte is om eerst zo’n FabLab te bouwen en dan pas te gaan bedenken hoe dat financieel rond moet komen… Aan de andere kant denk ik dat als er ergens geld van de beta-promotie-budgetten goed besteed kan worden dan is het hier wel!
Maakt het organisatorisch veel verschil of er eerst gezocht wordt naar een exploitatievorm (tweeledig, educatief en commercieel lijkt mij een heel haalbare optie), of dat dat achteraf pas gebeurt?
Nee, de parallele intiatieven zijn autonoom en vervolgen hun weg naar voren in hechte samenspraak met Stichting FabLab.nl. FabLab.nl stimuleert een bottom-up aanpak, juist omdat ook alleen op die manier iets duurzaam tot stand kan komen. Helemaal op Texel!! Energie onafhankelijk in 2020 is een prima motor voor een FabLab, toch? Groet, Dirk